ئایا نزیک دەبینەوە لە کۆتایی سەردەمی کار و زانکۆکان؟
· @Zaydoon Barzanji
زیرەکی دەستکرد تەنها بازاڕی کار ناگۆڕێت، بەڵکو لەوانەیە ئەو بیرۆکەیەش بگۆڕێت کە ژیانمان لەسەری بنیات نراوە: دەخوێنین، دامەزراو دەبین، پاشان خانەنشین دەبین.
وێنا بکە لە ساڵی ٢٠٣٥ لە خەو هەستاوی
دەبینیت هەزاران کۆمپانیا بە ژمارەیەکی زۆر کەم لە کارمەند کار دەکەن. ئەجێنتە دەستکردەکان ئەکاونت و فرۆشتن و بازاڕگەری و پرۆگرامسازی و دیزاین و خزمەتگوزاری کڕیاران بەڕێوە دەبەن، و بەشداری لە شیکاری ئەندازیاری و توێژینەوەی پزیشکیشدا دەکەن.
هەروەها وێنای خوێندکارێک بکە کە ١٢ ساڵ خوێندنی تەواو کردووە، پاشان لە خۆی دەپرسێت: بۆچی چوار یان شەش ساڵی تر لە زانکۆ بمێنمەوە بۆ بەدەستهێنانی بڕوانامەیەک، ئەگەر زیرەکی دەستکرد زۆربەی ئەرکەکانی ئەو کارە لە چەند خولەکێکدا ئەنجام بدات؟
ئایا ئەمە خەیاڵی زانستییە؟ لەوانەیە. بەڵام پرسیاری ڕاستەقینە ئەوە نییە ئایا جیهان دەگۆڕێت، بەڵکو تا چ ڕادەیەک دەگۆڕێت، و چی ڕوودەدات کاتێک ئامێرەکان دەتوانن زۆربەی ئەو کارانە ئەنجام بدەن کە ئێمە بۆ بژیوی ژیانمان پێوەی بەستراوین.
هاوکێشەیەک کە تەمەنی ٢٠٠ ساڵە دەستی کردووە بە لەرزین
نزیکەی دوو سەدە، ئابووری مۆدێرن لەسەر هاوکێشەیەکی ڕوون بنیات نراوە: ١٢ ساڵ دەخوێنین، پاشان زانکۆ تەواو دەکەین، پاشان کات و هەوڵی خۆمان بە کۆمپانیایەک دەفرۆشین بە بەرامبەر مووچەی مانگانە، و بەم شێوەیە بەردەوام دەبین تا خانەنشینی.
گەورەترین سوودی ئێمە ئەوە بوو کە بیر دەکەینەوە و شیکار دەکەین و پەیوەندی دەکەین و بڕیار دەدەین. بەڵام ئەمڕۆ زیرەکی دەستکرد بە خێرایی لەو بوارانەدا پێش دەکەوێت کە جاران تایبەت بوون بە مرۆڤ.
لەوە گرنگتر لە ڕۆبۆتەکانی نووسینی دەق، دەرکەوتنی ئەجێنتە دەستکردەکانە (AI Agents). ئەمانە سیستمن کە تەنها وەڵامی یەک پرسیار نادەنەوە و ڕانەوەستن، بەڵکو زنجیرەیەک ئەرکی پەیوەست ئەنجام دەدەن، پرۆگرام و ئامراز بەکاردەهێنن، ئەنجامەکان شیدەکەنەوە، و بە کەمترین دەستوەردانی مرۆڤ ئامانج بەدواداچوون دەکەن.
کۆمپانیایەکی دە کارمەندی وێنا بکە کە بە سیستمی زیرەک و بە بەردەوامی بیست و چوار کاتژمێر، ئەو کارانە ئەنجام دەدات کە جاران تیمێکی زۆر گەورەتری پێویست بوو. ئەگەر کۆمپانیایەک بە تێچووی کەمتر ئەنجامی باشتر بەدەست بهێنێت، چی ڕێگری لە ڕکابەرەکانی دەکات هەمان شت بکەن؟
لێرەوە گۆڕانکارییە گەورەکان لە بازاڕی کاردا دەست پێدەکەن.
ئایا کارەکان لە ٣ ساڵدا نامێنن؟
هیچ بەڵگەیەک نییە کە زۆربەی کارەکان لە سێ ساڵدا نامێنن. ئەمە سیناریۆیەکی توندڕەوە کە هەندێک باسی دەکەن، نەک ڕاستییەکی چەسپاو. بەڵام گۆڕانکارییەکە لە ڕاستیدا دەستی پێکردووە و ناکرێت پشتگوێ بخرێت.
ڕاپۆرتی داهاتووی کارەکان ٢٠٢٥ی فۆڕومی ئابووری جیهانی مەزەندە دەکات کە گۆڕانکارییە ئابووری و تەکنەلۆژییەکان تا ساڵی ٢٠٣٠ نزیکەی ١٧٠ ملیۆن کاری نوێ دروست دەکەن، لە بەرامبەردا نزیکەی ٩٢ ملیۆن کاری ئێستا لەناو دەچن، واتە زیادبوونێکی پوختە بە ٧٨ ملیۆن کار.
واتە خودی کار نامێنێتەوە، بەڵکو سروشتی کار دەگۆڕێت. بەڵام لەوانەیە کارە نوێیەکە بۆ ئەو کەسە بەردەست نەبێت کە کارە کۆنەکەی لەدەست داوە، چونکە لەوانەیە پێویستی بە شارەزاییەکی تەواو جیاواز بێت.
لێرەدا مەترسییە ڕاستەقینەکە دەردەکەوێت: تەنها لەدەستدانی کار نییە، بەڵکو فراوانبوونی بۆشاییە لە نێوان ئەو کەسانەی بە خێرایی خۆیان دەگونجێنن و ئەوانەی لە پێشبڕکێ دەردەچن.
زانکۆ و پزیشکی و ئەندازیاری: ئەرکەکان ئۆتۆماتیک دەبن، پیشەکە دەگۆڕێت
لەوانەیە هەندێک بەرنامەی زانکۆیی کورت ببنەوە و زیاتر تایبەتمەند ببن، و بەشێکی گەورەی خوێندنی تیۆری بگوازرێتەوە بۆ پلاتفۆرمی زیرەک کە پەرتووکی خوێندن لەگەڵ ئاستی هەر قوتابییەک و خێراییەکەی دەگونجێنێت. لەوانەیە کەسێک لەگەڵ ڕاهێنەرێکی زیرەک پرۆگرامسازی فێر ببێت و ڕاستەوخۆ لەسەر پڕۆژەی ڕاستەقینە جێبەجێی بکات.
بەڵام زۆرتر پێدەچێت زانکۆکان هەڵنەوەشێنرێنەوە، بەڵکو ڕۆڵیان لە نوێوە دابڕێژرێتەوە: لە دامەزراوەیەک کە دوای ساڵانی دوور و درێژ بڕوانامە دەدات، بۆ دامەزراوەیەک کە زیاتر لەسەر ڕاهێنانی کرداری و توێژینەوە و متمانەپێدانی پیشەیی و ئەو توانایانە کار دەکات کە لە سیستمێکی زیرەکەوە بە تەنها فێر ناکرێن.
لە پیشە هەستیارەکاندا وێنەکە وردترە لەوەی بڵێین «ئەم پیشانە کۆتایی دێن». زیرەکی دەستکرد دەتوانێت وێنە پزیشکییەکان شیبکاتەوە و پەڕگەکان پێداچوونەوەیان بۆ بکات و پزیشکان لە دیاریکردنی نەخۆشی پشتگیری بکات، و یارمەتی ئەندازیاران دەدات لە دیزاین و شبیهسازی و دۆزینەوەی هەڵەکان. لەگەڵ ئەوەشدا بەرپرسیارێتی پیشەیی و سەلامەتی نەخۆش و بڕیاردان لە حاڵەتە نائاساییەکان و کاری مەیدانی و متمانەی مرۆیی شتگەلێکن کە لە وەڵامێکی قایلکەری سیستمێکدا کورت ناکرێنەوە.
جیاوازییەکی بنەڕەتی هەیە لە نێوان ئۆتۆماتیککردنی ئەرکەکان و هەڵوەشاندنەوەی پیشەکە. لەوانەیە پزیشک لە جێبەجێکارێکی ئەرکی شیکاری زۆر، بگۆڕێت بۆ سەرپەرشتیاری سیستمە زیرەکەکان کە بڕیارە ئاڵۆزەکان دەدات و لەگەڵ نەخۆشەکان پەیوەندی دەکات. لەوانەیە ئەندازیاریش لە کێشانی هەموو وردەکارییەک بگۆڕێت بۆ دیاریکردنی پێداویستییەکان و پێداچوونەوە بە دیزاینەکان و سەرپەرشتی جێبەجێکردن.
هەندێک پسپۆڕی لەوانەیە داواکاریان بە توندی کەم ببێتەوە، و پسپۆڕیی نوێش دەربکەون کە پێشتر نەبوون. ئاستەنگەکە ئەوەیە کە سروشتی کار لەوانەیە بگۆڕێت پێش ئەوەی ئێمە خۆمان ئامادە بکەین.
ئایا نرخی کاتی مرۆڤ دەڕووخێت؟ و خاوەنی دەستکەوتی بەرهەم کێیە؟
مووچە لە بەرامبەر کات و شارەزایی و هەوڵی تۆدا دەدرێت. ئەگەر سیستمە زیرەکەکان بتوانن خزمەتگوزاری و پرۆگرام و ناوەڕۆک و شیکاری بە تێچووی زۆر کەم بەرهەم بهێنن، لەوانەیە مووچەی هەندێک کار لەژێر پەستانێکی گەورە بن.
لێرەدا گرنگترین پرسیاری ئابووری دەردەکەوێت: ئەگەر ئامێرەکان زیاتر بە تێچووی کەمتر بەرهەم بهێنن، دەستکەوتی ئەم بەرهەمهێنانە بۆ کێ دەچێت؟ ئایا قازانجەکان بۆ ئەوانە دەچن کە سیستم و ناوەندی داتا و ژێرخانیان هەیە؟ یان دەگاتە کۆمەڵگا لە شێوەی خزمەتگوزاری هەرزانتر و کاتژمێری کارکردنی کەمتر و ژیانێکی باشتر؟
ئەگەر توانای ئۆتۆماتیککردن لە دەستی ژمارەیەکی سنووردار لە دامەزراوەکاندا چڕ ببێتەوە، لەوانەیە بەشێکی گەورەتری سامان بگوازرێتەوە بۆ خاوەنی کۆمپانیا و تەکنەلۆژیا و سەرمایە بەرهەمهێنەرەکان. بەڵام ئەمە چارەنووسێکی حەتمی نییە، چونکە باج و سیاسەتەکان و پێشبڕکێ و دابەشکردنی خاوەندارێتی و ڕێکخستنی بازاڕی کار ئەنجامەکە دیاری دەکەن.
کێشەکە ئەوە نییە کە ئامێرەکان زیاتر بەرهەم دەهێنن، بەڵکو ئەوەیە کە بەهای ئەوەی بەرهەمی دەهێنن چۆن دابەش دەکرێت.
لە فرۆشتنی کاتەوە بۆ خاوەنداریەتی سەرمایەی بەرهەمهێنەر
لە جیهانێکدا کە زیاتر پشت بە ئۆتۆماتیککردن دەبەستێت، گرنگی خاوەنداریەتی ڕەسەنی داهات زیاد دەکات کە بە تەواوی پشت بە یەک مووچە نابەستێت. نموونە:
- سەرمایەی دیجیتاڵی: پرۆگرام و خزمەتگوزاری و پڕۆژەی دیجیتاڵی کە بەهای ڕاستەقینە بۆ کڕیاران دابین دەکەن.
- سەرمایەی ڕاستەقینە: زەوی و موڵکی بەرهەمهێنەر، بەپێی توانای دارایی و ئاستی مەترسی.
- وزە و ژێرخان: دوو توخمی بنەڕەتی بۆ بەڕێوەبردنی پیشەسازی و سیستمە دیجیتاڵییەکان.
- توانای کۆمپیوتینگ و خزمەتگوزاری تەکنیکی: کاتێک بەشێکن لە چالاکییەکی ئابووری بەردەوام.
- تۆڕی پەیوەندییە پیشەییەکان: پەیوەندی لەسەر بنەمای متمانە و شارەزایی و ناوبانگ.
- خۆراک و سەرچاوە بنەڕەتییەکان: بەشگەلێک کە هەمیشە بە پێداویستییە مادییەکانی مرۆڤەوە بەستراون، هەرچەندە ئۆتۆماتیککردن پێش بکەوێت.
هەندێک وەبەرهێنەر سەیری سەرمایە دیجیتاڵییە دەگمەنەکانی وەک Bitcoin دەکەن وەک جۆرێکی وەبەرهێنانی گونجاو. بەڵام نرخەکانیان زۆر نائارامن، و نە پاراستنی سامان و نە بەدەستهێنانی قازانج دەستەبەر دەکەن، و ئەم وتارە ئامۆژگاری دارایی نییە.
بیرۆکەکە ئەوە نییە لە ترسی داهاتوو سەرمایەیەکی دیاریکراو بکڕیت، بەڵکو ئەوەیە سەرچاوەی داهاتی جۆراوجۆر دروست بکەیت و شارەزایی بەسوود بەدەست بهێنیت. خاوەندارێتی بە تەنها بەس نییە، پێویستە مەترسی و تێچوو و توانای گۆڕینی بۆ پارە و شێوازی بەڕێوەبردنی سەرمایەکە تێبگەیت.
ئەگەر گەیشتینە ساڵی ٢٠٣٥؟ و ئێستا چی بکەین؟
با وا دابنێین پێشکەوتنی زیرەکی دەستکرد و ڕۆبۆتەکان بە هەمان خێرایی تا ٢٠٣٥ بەردەوام بێت. لەوانەیە کۆمپانیایانێک ببینین کە ژمارەیەکی کەم لە مرۆڤ هەزاران ئەجێنتی دەستکرد بەڕێوە دەبەن، خزمەتگوزاری پیشەیی زۆر هەرزانتر، کەسانێک کە کاتژمێری کەمتر کار دەکەن، و کەسانی دیکە کە لە دۆزینەوەی کاری جێگیر دەستەوەستان دەبن.
لەوانەیە بەهای هەندێک بڕوانامەی نەریتی کەم ببێتەوە، لە کاتێکدا بەهای شارەزایی کرداری و توانای بەکارهێنانی سیستمە زیرەکەکان و پشتڕاستکردنەوەی ئەنجامەکانیان بەرز دەبێتەوە. لە بەرامبەردا لەوانەیە دەرفەتی کار لە وزە و ڕۆبۆت و چاککردنەوە و چاودێری تەندروستی و خزمەتگوزارییە مرۆییەکان فراوان ببێت.
ئەو کاتە لەوانەیە پرسیار ئەوە نەبێت: «مووچەکەت چەندە؟» بەڵکو: چ شارەزایییەکت هەیە؟ چ بەهایەک پێشکەش دەکەیت؟ سەرچاوەیەکی داهاتی زیادەت هەیە؟ و دەتوانیت خۆت بگونجێنیت کاتێک ئامرازەکانت دەگۆڕێن؟
بەڵام ساڵی ٢٠٣٥ تەنها ئاسۆیەکی گریمانەییە بۆ بیرکردنەوە لە ئەگەرەکان، نەک مێژووێکی چەسپاو بۆ کۆتایی سەردەمی کارەکان.
پێنج هەنگاوی کرداری لە ئەمڕۆوە:
- فێری بەکارهێنانی زیرەکی دەستکرد ببە. تەنها پرسیاری لێ مەکە، بەڵکو بۆ شیکردنەوەی زانیاری و ڕێکخستنی کار و دروستکردنی پڕۆژە و تاقیکردنەوەی بیرۆکەکان بەکاری بهێنە، و هەمیشە ئەنجامەکانی پشتڕاست بکەرەوە.
- تەنها پشت بە بڕوانامە مەبەستە. خوێندن گرنگە، بەڵام زامنی هەتاهەتایی نییە. زانیاری و شارەزایی و ئەزموونی ڕاستەقینە پێکەوە کۆبکەرەوە.
- شتێک بنیات بنێ کە خاوەنی بیت. پڕۆژەیەکی بچووک یان بەرهەمێکی دیجیتاڵی یان خزمەتگوزارییەکی تایبەت یان بنکەی کڕیار.
- ئەو شارەزاییانە گەشە پێبدە کە ئۆتۆماتیککردنیان قورسە. سەرکردایەتی و پەیوەندی و گفتوگۆ و تێگەیشتن لە پێداویستی خەڵک و بڕیاری بەرپرسیارانە.
- هەموو شتێک لەسەر یەک پێشبینی مەخە. شارەزایی و سەرچاوەکانی داهاتت جۆراوجۆر بکە، و لە قەرز و گەمەی مەترسیدار دووربکەوەرەوە کە توانای هەڵگرتنی مەترسییەکانیانت نییە.
پرسیاری گەورە: ئەگەر ناچار نەبین بۆ ژیان کار بکەین؟
ئەگەر زیرەکی دەستکرد و ڕۆبۆتەکان بەشێکی گەورە لە پێداویستییەکانی مرۆڤ دابین بکەن، لەوانەیە کۆمەڵگا دووبارە بیر لە کاتژمێری کار و خوێندن و داهات و خانەنشینی و دابەشکردنی سامان بکاتەوە. لەوانەیە کاتژمێری کەمتر کار بکەین و کاتی زیاتر بدەین بە خێزان و تەندروستی و داهێنان و فێربوونمان، و لەوانەیە مۆدێلی نوێ دەربکەون وەک داهاتی بنەڕەتی یان بەشداریکردنی گشتی لە دەستکەوتی بەرهەمهێنانی ئۆتۆماتیکی.
سیناریۆیەکی تریش هەیە: سامانی گشتی زیاد دەکات بەڵام لە دەستی ئەوانەدا چڕ دەبێتەوە کە تەکنەلۆژیا خاوەنن، و زۆرێک زیاتر پشت بە کاری ناجێگیر یان یارمەتی سنووردار دەبەستن. کام سیناریۆ دێتە دی؟ کەس ناتوانێت ئێستا بڕیار بدات، چونکە تەکنەلۆژیا بە تەنها چارەنووسی کۆمەڵگا دیاری ناکات، بەڵکو یاسا و سیاسەت و بڕیارەکانی مرۆڤیش دیاری دەکەن.
دەرەنجام
تەنها بۆ کۆتایی کار ئامادە مەبە، بەڵکو بۆ کۆتایی شێوازی کۆنی بیرکردنەوە لە کار. لەوانەیە زانکۆکان نەمێنن، لەوانەیە کارەکان لە سێ ساڵدا کۆتایی نەیەن، بەڵام گۆڕانکاری دیجیتاڵی ناچارمان دەکات دووبارە بیر لە خوێندن و کار و سەرچاوەکانی داهات بکەینەوە.
داهاتوو بە پێویستی پاداشتی ئەو کەسە نادات کە زۆرترین بڕوانامەی کۆکردووەتەوە یان درێژترین کاتژمێری کارکردووە، بەڵکو ئەو کەسە کە بەردەوام فێر دەبێت و تەکنەلۆژیا بە زیرەکی بەکاردەهێنێت و ئابووری تێدەگات و بەهای ڕاستەقینە بۆ ئەوانی تر دروست دەکات. نەهێڵە ترس لە داهاتوو بتخاتە بڕیاری پەلەپێکراو، و نەهێڵە نوقمبوون لە ڕابردوو ڕێگرت بێت لە ئامادەکاری بۆی.
ئەو پرسیارەی کە شایانی ئەوەیە ئەمڕۆ بیخەینە ڕوو ئەوە نییە: ئایا زیرەکی دەستکرد کارەکانمان دەبات؟ بەڵکو: ئەگەر ئامێرەکان بتوانن زۆربەی ئەوەی پێویستمانە بەرهەم بهێنن، چۆن دڵنیا ببینەوە کە ژیان بۆ هەموو مرۆڤەکان باشتر دەبێت، نەک تەنها بۆ ئەوانەی ئامێرەکان خاوەنن؟
بە ڕای تۆ، ئایا زیرەکی دەستکرد زانکۆ و کارە مووچەخۆرەکان لە دەیەی داهاتوودا کەمتر گرنگ دەکات، یان لە خێرایی ئەم گۆڕانکارییەدا زێدەڕۆیی دەکەین؟ ڕای خۆتمان پێ بڵێ لە کۆمێنتەکاندا.
سەرچاوە
